tỉ trọng kế
Định nghĩa
- Danh từ:
- Dụng cụ đo tỉ trọng của chất lỏng: "tỉ trọng kế" là một dụng cụ khoa học dùng để đo tỉ trọng (khối lượng riêng tương đối) của một chất lỏng. Nó thường có dạng một ống thủy tinh hình trụ, một đầu có quả cầu chứa thủy ngân hoặc chì để tạo trọng tâm, và phần trên có thang đo chia vạch. Khi thả vào chất lỏng, "tỉ trọng kế" sẽ nổi lên ở một độ cao nhất định; mực chất lỏng tại thang đo cho biết tỉ trọng của chất đó.
- Ứng dụng: "tỉ trọng kế" thường được sử dụng trong các ngành hóa học, thực phẩm (như đo độ mặn của nước biển, độ đường của rượu), y tế (đo tỉ trọng nước tiểu), và công nghiệp.
Ví dụ sử dụng
- (Kỹ sư hóa học sử dụng dụng cụ đo tỉ trọng để xác định nồng độ axit.)
- (Để xác định độ mặn của nước biển, người ta thả dụng cụ đo tỉ trọng vào và đọc kết quả trên thang đo.)
Các cách sử dụng nâng cao
"tỉ trọng kế baun": một loại "tỉ trọng kế" được hiệu chuẩn theo thang độ Baume, dùng để đo tỉ trọng của các dung dịch muối hoặc đường.
- Nhà máy rượu sử dụng tỉ trọng kế baun để kiểm tra độ ngọt của nho trước khi lên men. (Nhà máy rượu dùng dụng cụ đo tỉ trọng loại Baume để kiểm tra độ đường của nho trước khi lên men.)
"tỉ trọng kế thủy tĩnh": một biến thể dùng để đo tỉ trọng của chất rắn bằng cách so sánh lực đẩy Archimedes trong chất lỏng.
- Để xác định vàng thật hay giả, người thợ kim hoàn có thể dùng tỉ trọng kế thủy tĩnh. (Để xác định vàng thật hay giả, người thợ kim hoàn có thể dùng dụng cụ đo tỉ trọng bằng phương pháp thủy tĩnh.)
Biến thể và từ gần giống
Tỉ trọng (danh từ): khối lượng riêng tương đối của một chất so với nước hoặc không khí.
- Tỉ trọng của dầu nhẹ hơn tỉ trọng của nước. (Khối lượng riêng tương đối của dầu nhỏ hơn của nước.)
Kế (danh từ): hậu tố chỉ dụng cụ đo lường (ví dụ: nhiệt kế, áp kế).
- Nhiệt kế đo nhiệt độ, còn tỉ trọng kế đo tỉ trọng. (Nhiệt kế đo nhiệt độ, còn tỉ trọng kế đo tỉ trọng.)
Từ đồng nghĩa
Pycnometer (từ mượn tiếng Anh, ít dùng trong tiếng Việt phổ thông): dụng cụ đo tỉ trọng chính xác, thường có dạng bình thủy tinh có nút nhám.
- Trong phòng thí nghiệm, pycnometer được dùng thay cho tỉ trọng kế để đo tỉ trọng của chất lỏng với độ chính xác cao. (Trong phòng thí nghiệm, pycnometer được dùng thay cho tỉ trọng kế để đo tỉ trọng của chất lỏng với độ chính xác cao.)
Dụng cụ đo tỉ trọng: cách gọi chung mô tả chức năng của "tỉ trọng kế".
- Dụng cụ đo tỉ trọng này rất cần thiết trong việc kiểm soát chất lượng nước uống. (Dụng cụ đo tỉ trọng này rất cần thiết trong việc kiểm soát chất lượng nước uống.)
Thành ngữ liên quan
(Không có thành ngữ phổ biến liên quan trực tiếp đến "tỉ trọng kế" vì đây là thuật ngữ khoa học kỹ thuật.)